بیان ( ویرایش سوم)

بیان ( ویرایش سوم) 

(متاسفانه در حال حاضر امكان سفارش اين كالا به دليل اتمام موجودي وجود ندارد.)

مشاهده فهرست مطالب این کتاب پیشگفتار ویرایش سوم

پیشگفتار ویرایش دوم

پیشگفتار چاپ اول

فصل اول : تعاریف و کلیات

سبک ادبی

ادبیات، جهان تصویر و تخییل

تعریف علم بیان و مباحث آن

ادای معنای واحد به طرق مختلف

بیان و سبک شناسی

محاکات: ادای مخیل وجود

جهانی بودن علم بیان

فایده علم بیان

قرینه

متدولوژی ادبیات

تخییل

بیان و روان شناسی

فصل دوم: مجاز

مقدمه

علائق مجاز

علاقه کلیت و جزئیت

علاقه حال و محل یا ظرف و مظروف

علاقه لازمیت و ملزومیت

علاقه سببیت یا علت و معلول

علاقه آلیت

علاقه عموم و خصوص

علاقه ماکان و مایکون

علاقه جنس

علاقه بدلیت و پی آمد

علاقه قوم و خویشی

علاقه صفت و موصوف یا مضاف و مضاف الیه

علاقه احترام

علاقه مجاورت

علاقه تضاد

علاقه غلبه

علاقه شباهت

تذکر

مجاز مرکب

مجاز در ادب فرنگی

مجاز و زبان

فهمیدن مجاز

ارزش مجاز

تمرین

فصل سوم: تشبیه

مقدمه

تعاریف و کلیات

تشبیه علمی، تشبیه ادبی، آراء دیدیدسون

تشبیه به اعتبار طرفین آن

آیا ممکن است وجه ذکر نشود؟

حسی و عقلی

تشبیه خیالی و وهمی

تشبیه به اعتبار مفرد و مقید و مرکب بودن

فرق مقید و مرکب

تشبیه مفرد به مرکب

چند مثال در تشبیه مرکب و مقید

خلاصه و نتیجه در فرق مقید و مرکب

قرینه سازی

وجه شبه

وجه شبه مرکب

وجه شبه تحقیقی و تخییلی

تفسیر و تاویل

مشبه به عقلی

محور هم نشینی و جانشینی

لازمه معنی وجه شبه

وجع شبه دوگانه یا صنعت استخدام

وجه شبه مفرد و متعدد و مرکب

تشبیه تمثیل

فرق تشبیه تمثیلی با ارسال المثل

زاویه تشبیه

تشبیه چیزی به خودش

تشبیه اضافه (اضافه تشبیهی، اضافه تلمیحی،اضافه سمبلیک، اضافه اساطیری، تشبیه موقوف المعانی، تشبیه در تشبیه)

غرض از تشبیه

مشبه به اعرف و اجلی

تبصره

انواع تشبیه به لحاظ شکل

نوکردن تشبیه

تشبیه حماسیی

شعر لحظه ها و نگاه ها

تشبیه در بدیع

تشبیه و طنز

تشبیه در ادبیات معاصر

تشبیه یکی از ابزار مغالطه

فلسفه تشبیه

تمرین

فصل چهارم : استعاره

مقدمه

قرینه

قرینه همان ملائم است

اهمیت بحث یکی دانستن قرینه و ملائم

تعویض اصطلاحات

استعاره مصرحه (مجرد، مطلقه، مرشحه)

«این» و «آن» به عنوان قرینه

توضیحی درباره انواع استعاره مصرحه

استعاره و اختراع

استعاره مکنیه یا بالکنایه

استعاره مکنیه مطلقه

پرسونیفیکاسیون

آنیمیسم یا جاندارانگاری

نکته

اضافه تخصیصی

گشاده دستی در توجیه تشخیص

آیا اطلاق استعاره نوع دوم صحیح است؟

این « استعاره» را چه بنامیم

طرق توجیه

نظر سکاکی

استعاره قیاسیه

استعاره تبعیه

چرا تبعیه

فورگراندینگ یا برجسته سازی

استعاره از حیث جامع

جامع عقلی

استعاره قریب و بعید

تحقیقیه و تخییلیه

و قاقیه و عنادیه

استعاره تمثیلیه و مرکب

فرق استعاره مرکب با کنایه

محور هم نشینی و جانشینی

هدف از استعاره

استعاره اساطیری

مشاکله

تشبیه استعاره به استعاره و تزاحم استعاره

استعاره و هرمونتیک

لیکاف و استعاره

الگو برداری

توجیه استعارهای عرفانی

تمرین

فصل پنجم: بعد از استعاره

سمبل

سمبل های قراردادی یا عمومی یا سنتی

سمبل های خصوصی یا شخصی

زمینه فرهنگی سمبل

نمونه هایی از سمبلیسم عرفانی

سمبل و تشبیه

سمبل و استعاره

سمبل و استعاره مرشحه

تفسیر سمبل

اضافه سمبلیک

نشانه

تشبیه، استعاره، تمثیل، سمبل

مکتب سمبولیسم

سمبل و قدما

سمبل و کنایه

سمبل و تمثیل

تمثیل

الحکایه و التمثیل

مثل و مثال

نمونه یک داستان تمثیلی

تاویل

تشبیه تمثیلی، ارسال المثل، استعاره تمثیلی، نوع ادبی تمثیل

دور هرمونتیک

چهار معنای تمثیل

کنش تمثیل

فابل

تمثیل غیر حیوانی

تمثیل و سمبل

اسطوره

اسطوره و تشبیه و استعاره

تشبیه تلمیحی

اضافه تلمیحی یا اضافه اساطیری

استعاره تلمیحی

اسطوره و علم بیان

اسطوره و معنای رمزی

اسطوره ، تمثیل

علم بیان ، ابزار توجیه منطقی

آرکی تایپ

صورت مثالی

تمرین

فصل ششم: کنایه

کنایه در محورهای زبان

انواع کنایه به لحاظ مکنی عنه

کنایه قریب و بعید

انواع کنایه به لحاظ وضوح و خفا

تعریض

زمینه فرهنگی کنایه

دو محک کنایه

فرق کنایه با استعاره

کنایه های نوین

کنایه و سبک شناسی

تمرین

فصل هفتم: خاتمه در علم بیان

محدوده علم بیان

اغراق

ایهام

اسناد مجازی

تمرینات کلی

فصل هشتم: توضیحات

بحث وضوح و خفا در تعریف علم بیان

مجاز و زبان ، چند اصطلاح

وضع نوعی و شخصی

مشترک

منقول تخصیصی و تخصصی

منقول و مرتجل

مجاز مشهور یا راجح

علائم تشخیص مجاز از حقیقت

توسیع و تخصیص

نظریه استنباطی گرایس

تحقیق در ساختمان تشبیه مرکب

وجه شبه تحقیقی

اغراض تشبیه

تشبیه در ادبیات

قرینه همان ملائم مشبه است

.... و قرائن ضعیف یا ظریف و به هر حال غیر آشکار هستند

اضافه استعاری و ادبای هند

آیا اطلاق استعاره نع دوم صحیح است؟

استعاره از نظر ساختار نوع سومی هم دارد

تناسی تشبیه و حقیقت ادعایی

تحقیقیه و تخییلیه

واژنامه

فهرست ماخذ

نامنامه

در این کتاب نیز دکتر شمیسا باز همچنان که شیوهی مالوف و مطلوب اوست به مدد کتب تالیف شده در قدیم و در چهارچوب اصطلاحات کهن، به ارائهی نظریات تازه و مثالهای نوین پرداخته است. همانطور که دیدیم علم معانی از جملاتی که در معنای خود به کار نمی روند بحث میکند. اما علم بیان مطالعهی واژگانیست که درمعنای اصلی خود به کار نمیروند. در واقع اساس علم بیان مطالعهی انحاء سخن مخیل است. در کتاب میخوانیم: " بیان، ایراد معنای واحد به طرق مختلف است، مشروط بر اینکه اختلاف آن طرق مبتنی بر تخییل باشد، یعنی لغات و عبارات به لحاظ تخییل (تصویر) نسبت به هم متفاوت باشند."

واژهی تخیل به ادبیات گره خورده است. تصاویر و تخیلات سازندهی و معرف جهان شاعراند. و بحث از تصویرهای شاعرانه، موضوع علم بیان.

"در قدیم بررسی این تصویرها را در چهار مقولهی مجاز و تشبیه و استعاره و کنایه محدود کرده بودند؛ اما امروزه تصویرهای دیگری هم در علم بیان مطرح است از قبیل: اسطوره، سمبل، آرکی تایپ که در فارسی به کهن الگو، سنخهای باستانی، نمونههای ازلی و صور اساطیری ترجمه شده است."

در باب اهمیت علم بیان نگارنده مینویسد: "هر علم معیار و محک و روش و آیین و به اصطلاح متدولوژی خاصی دارد که آن علم را بدان وسیله میسنجند و بررسی میکنند. مثلا ً صحت و سقم مسائل علم شیمی را درآزمایشگاه میسنجند و با تجربه و آزمایش اثبات و رد میکنند. زبان را با دستور زبان ارزیابی میکنند. اما محک و متدولوژی ادبیات تا حد بسیار زیادی علم بیان است. با علم بیان می توان والایی و استورای یا فرودستی و خامی آثار ادبی را سنجید. درجهی نوآوری و تقلید را اندازه گرفت و کلا ً به بسیاری از مسائل ادبی به صورت دقیقی پاسخ داد."

و نیز در پیشگفتار دکتر شمیسا اذعان میدارد که: "پیآمد در دست نبودن کتب امروزی و کارآمد در زمینههای این گونه علوم ادبی - و یکسره یافتههای دانشهای نوین و تکامل یافتهیی از قبیل زبانشناسی و نقد ادبی... را باد هوا انگاشتن – به خوبی در تحقیقات ادبی ما منعکس است. مثلا ً بررسی آثار شاعرانی چون حافظ (و نظامی...) ملاحظه میشود که دیدگاههای بدیعی و بیانی که مخصوصا ً در اوج اهمیت است به محاق فراموشی سپرده شده است. حال آنکه بر اهل نظر آشکار است که کسانی که مثلا ً به بدیع یا بیان تسلط کافی و نظر پویایی نداشته باشند لااقل از درک پنجاه درصد از لطایف و نکات و معنی ابیات حافظ و نظامی – و کثیری از صاحبان سبک – عاجز خواهند بود.



در این کتاب میخوانیم:

فصل اول: تعاریف وکلیات

فصل دوم: مجاز

فصل سوم: تشبیه

فصل چهارم: استعاره

فصل پنجم: بعد از استعاره

فصل ششم: کنایه

فصل هفتم: خاتمه در علم بیان

فصل هشتم: توضیحات